Kết nối trí tuệ vì sự phát triển bền vững * Connecting Think - Tank for sustainable development

Gần 67.000 người mắc bẫy nhóm lừa Liên kết Việt - Bài học không mới vẫn chưa thuộc

Cuối tháng 9/2018, Viện Kiểm sát Tối cao chuyển đến Tòa án Nhân dân TP Hà Nội hồ sơ vụ án Công ty Liên Kết Việt (LKV) lừa đảo chiếm đoạt tài sản hơn 1000 tỉ đồng của gần 67.000 người, ở 49 tỉnh, thành phố. Phiên tòa chưa mở nhưng nhiều bài học đã nhỡn tiề

 

        Cáo trạng lần này giữ nguyên quan điểm nêu tại cáo trạng ngày 25/1/2018,  truy tố 7 bị can “lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, gồm: Lê Xuân Giang chủ tịch HĐQT Cty CP Tập đoàn Liên kết Sản xuất Thương mại Việt Nam (Liên kết Việt); Lê Văn Tú tổng giám đốc Cty; Nguyễn Thị Thủy phó tổng giám đốc; Lê Thanh Sơn, Trịnh Xuân Sáng, Vũ Thị Hồng Dung, Nguyễn Xuân Trường đều thành viên nhóm phát triển thị trường.

                          

                         Chiêu lừa cũ, bí quyết đơn giản

    Cáo trạng cho biết: Từ tháng 3/2014 đến 11/2015, lợi dụng giấy phép kinh doanh đa cấp (KDĐC), nhóm Giang-Tú-Thủy-Sơn-Sáng-Dung-Trường đã tạo dựng, cung cấp thông tin sai lệch, tạo lòng tin cho các nhà đầu tư (NĐT) rằng LKV là công ty con của Cty BQP và Cty BQP thuộc Bộ Quốc phòng; rằng nguồn hàng của LKV do Cty BQP sản xuất.

     Sau khi tạo được lòng tin về Cty LKV, Cty BQP và số hàng hóa KDĐC có uy tín trong kinh doanh, nhóm này dùng thủ đoạn gian dối, trái pháp luật lôi kéo NĐT góp tiền tham gia hệ thống KDĐC của Cty LKV nhằm hưởng hoa hồng, thưởng cao do chế độ trả thưởng, chương trình khuyến mại trái pháp luật nhóm này đặt ra. Nhiều quy định trái pháp luật về KDĐC được nhóm này đặt ra: chỉ đóng tiền vào Cty mà không lấy hàng ra kinh doanh cũng có thể thành nhà phân phối của Cty; một người có thể đứng tên nhiều mã hàng; đem tiền người sau trả người trước. Từ đó dần lôi kéo hàng vạn người tham gia mạng lưới LKV.

     Cùng với quảng cáo tạo lòng tin sai về Cty LKV, Giang-Tú-Sơn-Dung-Sáng còn lập và triển khai 15 chương trình khuyến mại song hành việc trả hoa hồng, những khoản khuyến mại lớn (gọi được nhiều người tham gia sẽ được thưởng ôtô trị giá 1 tỷ đồng, căn hộ 1,8 tỷ đồng, tour du lịch nước ngoài…).

       Chỉ sau một năm, Giang và đồng phạm đã phát triển được 34 chi nhánh, văn phòng đại diện tại 27 tỉnh, thành phố; lôi kéo được hơn 66.880 người tại 49 tỉnh tham gia, nộp cho LKV hơn 2.091 tỷ đồng. Cơ quan tố tụng buộc 7 bị can chịu trách nhiệm về số tiền chiếm đoạt 1.024 tỷ đồng. Riêng Giang chiếm đoạt hơn 862 tỷ đồng; Thủy 38,3 tỷ; Tú 61,9 tỷ; Sáng 17 tỷ; Sơn 8,5 tỷ; Trường 4 tỷ; Dung 4 tỷ.

Chia sẻCty LKV do Lê Xuân Giang thành lập, đăng ký, được cấp phép sản xuất, kinh doanh (SXKD) bán hàng đa cấp 4 mặt hàng thực phẩm chức năng (cốt dưỡng vương, bổ não vương, sâm nhung, đông trùng hạ thảo), máy ôzôn, máy chăm sóc sức khỏe người già; nhưng chỉ SXKD lượng hàng nhỏ, kê khai trị giá 9 tỷ đồng. Để khuếch trương hoạt động, tạo niềm tin, nhóm này tuyên truyền, quảng cáo, lừa khách hàng rằng LKV là Cty của Bộ Quốc phòng, các mặt hàng kia đều là sản phẩm liên doanh sản xuất với các đơn vị thuộc Bộ Quốc phòng (Bệnh viện 103, 108 và Cty Thanh Hà). Giang tổ chức hoành tráng lễ đón nhận “bằng khen”. Tháng nào cũng mở nhiều hội nghị tuyên truyền. Giang thường xuyên mặc quân phục, mời cán bộ quân đội nghỉ hưu đến dự các buổi quảng bá LKV. Luôn rầm rộ những “đại hội hoa hồng nhân văn, đại thắng, lộc xuân thịnh vượng, mã đáo đại thắng…”; thưởng xe máy, ôtô, căn hộ; hẹn trả hoa hồng đến 65% doanh thu (pháp luật quy định không quá 40%). Thực tế, Cty cổ phần Tập đoàn Thiết bị Y tế BQP do chính Giang lập ra, buôn bán một số sản phẩm gồm máy vật lý trị liệu GREAT-12 in tem nhãn và logo sản phẩm của Bệnh viện 108, máy khử độc Ozone G13 dán mác đơn vị sản xuất là Cty CP Tập đoàn Thiết bị Y tế BQP hợp tác với Cty Thanh Hà - Bộ Quốc phòng.Tuy nhiên, cả hai sản phẩm này đều không liên quan Bộ Quốc phòng, cũng không đơn vị nào thuộc bộ này liên doanh liên kết với Cty LKV. Tác giả sáng sản phẩm máy vật lí trị liệu cho biết, Cty BQP dùng hình ảnh sản phẩm cùng hình ảnh Viện Khoa học Quân sự để trục lợi. Ngoài việc mạo danh sản phẩm của Bộ Quốc phòng, Cty LKV còn tổ chức nhiều chương trình, cuộc gặp gỡ nhiều người nguyên là cán bộ, lãnh đạo cấp cao Bộ Quốc phòng. Một số clip trên website Cty LKV giới thiệu nhiều người là đại tá đương chức ở Bộ Quốc phòng tham gia lãnh đạo Cty LKV. Thậm chí còn nêu rõ tất cả đều có chức danh, tham gia lãnh đạo công ty, một số đã nghỉ hưu và còn tham gia Cty BQP...

       Những hành động giả danh, lừa bịp này cùng cái tên BQP khiến nhiều người lầm tưởng đây là công ty trực thuộc Bộ Quốc phòng. Cũng từ đó người dân đặt niềm tin vào công ty, tiếp nhận thông tin thuyết trình về mô hình bán hàng đa cấp, mong được đổi đời và mù quáng mang tiền đầu tư vào hệ thống. Thậm chí, trong một clip được báo chí phản ánh, một nhân viên bán hàng đa cấp của Cty LKV còn dùng ảnh của một người nguyên là lãnh đạo Bộ Quốc phòng và ngoa ngôn với hàng trăm người dân: “Quý vị làm ăn với những người uy tín này chứ không phải với tôi”. Sau đó chính vị nguyên lãnh đạo này cho biết, ông đã nghỉ hưu và không liên quan gì với hoạt động Cty LKV.

     Để củng cố lòng tin của khách hàng, LKV còn tổ chức hoành tráng lễ nhận bằng khen giả của Thủ tướng đối với tập thể Cty và nhiều cá nhân lãnh đạo Cty. Bằng khen giả được treo tại trụ sở Cty và website quảng bá. Một số cán bộ quân đội tham dự tuyên truyền, quảng cáo, trả thưởng của LKV đều là quân nhân nghỉ hưu được Giang mời (do thời gian trong quân đội Giang quen biết họ). Ảnh chụp Giang cùng một số vị lãnh đạo Bộ Quốc phòng là có nhưng trong sự kiện khác mà Giang là khách mời cùng có mặt.

                           Cần đổi mới, tăng cường giám sát

          KDĐC xuất hiện ở nước ta từ năm 1999 - 2000, với vài công ty hoạt động nhỏ lẻ. Đến cuối năm 2004 (Luật Cạnh tranh ra đời) đầu năm 2005 (Chính phủ ban hành Nghị định 110), loại hình KDĐC mới được thừa nhận và chịu sự quản lý, điều chỉnh bằng pháp luật; những năm gần đây Nhà nước đã ban hành một số quy định về quản lý KDĐC... Nhưng chế tài xử lý vi phạm hành chính trong KDĐC chưa đủ mạnh, thiếu sức răn đe; điều kiện để kinh doanh đa cấp còn lỏng lẻo, chưa đầy đủ; văn bản pháp luật thiếu đồng bộ; kiểm tra, hậu kiểm cũng gặp khó, do có sự đối phó, che giấu tinh vi. Cùng đó là sự thiếu hiểu biết, hám lợi của nhiều người dân khi tham gia hệ thống KDĐC; khi hệ thống còn chưa vỡ thì người tham gia mạng lưới LKV còn thiếu hợp tác với cơ quan chức năng… Những nguyên nhân chính này dẫn đến tình hình vi phạm, tội phạm trong KDĐC diễn biến phức tạp. Khi bản chất vụ này bị phanh phui thì nạn nhân đã quá đông, đồng nghĩa hàng chục vạn người khốn đốn. Như một phó chủ nhiệm ủy ban của Quốc hội nhận xét, vụ này cho thấy chính quyền địa phương vừa yếu vừa tắc trách.

      Để loại hình KDĐC phát triển lành mạnh, cơ quan chức năng cần quy định chặt chẽ điều kiện KDĐC; tăng chế tài xử phạt đủ sức răn đe (nâng mức tiền phạt, chỉ tạm thời hoặc vĩnh viễn); tăng cường thanh tra, kiểm tra, hậu kiểm, phối hợp trao đổi thông tin; cần kiểm tra, thẩm định các sản phẩm đa cấp chào bán để bảo vệ quyền lợi, sức khỏe người tiêu dùng (có nhiều sản phẩm KDĐC chất lượng kém, quảng cáo sai sự thật, đẩy giá lên quá cao). Cùng đó, cần khuyến cáo người tham gia mạng lưới KDĐC và người tiêu dùng, khi mua sản phẩm cần tìm hiểu cặn kẽ quy tắc hoạt động mạng lưới; tìm hiểu quyền lợi, nghĩa vụ các bên; quan tâm chất lượng, nguồn gốc, xuất xứ.

BOX:

          Kinh doanh đa cấp (KSĐC) là hình thức kinh doanh tiến bộ, hiện đại ở các nước phát triển. KDĐC hướng tới đại chúng; người dùng sản phẩm có thể đồng thời kinh doanh sản phẩm đó; Ở Việt Nam hiện có gần 100 đơn vị được cấp phép KDĐC; gần 1,5 triệu người tham gia; hơn 7.000 mặt hàng, trong đó thực phẩm chức năng chiếm 90%. Trong KDĐC, số người tham gia phân phối rất đông; nếu sự cố xảy ra thì tác động xã hội rất lớn.

                                                                                                  Phạm Mai Phượng

Copyright © 2014 Hội Luật gia Việt Nam

Viện Nghiên cứu Pháp luật và Kinh tế ASEAN

Tầng 3, Tòa tháp Ngôi sao (Star Tower), đường Dương Đình Nghệ, phường Yên Hòa, quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội

Email: vienaseanvn@gmail.com * Điện thoại: 04 62634949

Powered by NetLink Tech