Kết nối trí tuệ vì sự phát triển bền vững * Connecting Think - Tank for sustainable development

Lạ lùng phiên tòa bảo vệ quyết định sai luật...!

Gia đình bà Phan Thị Kim Hường (ở 04 - đường 30/ 4, phường An Phú, quận Ninh Kiều, TP Cần Thơ) kiến nghị giám đốc thẩm bản án ủng hộ quyết định “sai luật” cưỡng chế nhà đất của gia đình này. Vụ kiện liên quan nhà đất đã 30 năm khá phức tạp nhưng xét

Gia đình bà Phan Thị Kim Hường (ở 04 - đường 30/ 4, phường An Phú, quận Ninh Kiều, TP Cần Thơ) kiến nghị giám đốc thẩm bản án ủng hộ quyết định “sai luật” cưỡng chế nhà đất của gia đình này. Vụ kiện liên quan nhà đất đã 30 năm khá phức tạp nhưng xét xử phúc thẩm diễn ra chóng vánh giữa trưa.

 

Quyết định hành chính mơ hồ

Theo hồ sơ vụ án, năm 1987, mẹ của bà Hường góp vốn xây dựng hợp tác xã mua bán phường An Phú nhưng hợp tác xã tan rã nên đã hợp đồng thuê 80 m2 đất với Phường. Quá trình sử dụng, gia đình bà Hường bồi đắp mương rãnh xung quanh thành 229 m2. Năm 2009, bà Hường giao 179,3 m2 đất cho UBND quận Ninh Kiều (80 m2 đất thuê và 99,3 m2 bồi đắp); còn 49,7 m2 cất căn nhà cấp 4 để ở và làm cơ sở buôn bán kiếm sống của 4 chị em.

Quá trình bà Hường sử dụng đất, UBND phường An Phú xác nhận không có tranh chấp. Ngày 28/10/2014, UBND quận Ninh Kiều và Trung tâm Phát triển quỹ đất của Sở TN&MT Cần Thơ họp, lập biên bản đề nghị UBND thành phố giao đất cho bà Hường. Sở TN&MT Cần Thơ còn 2 lần có công văn (số 2413/STNMT-TTPTQĐ ngày 11/9/2014 và số 2647/STNMT-TTPTQĐ ngày 31/10/2014) đề nghị UBND Thành phố giao đất cho gia đình bà Hường.

Thế nhưng ngày 24/6/2010, Chủ tịch UBND TP Cần Thơ ra Quyết định 1687/QĐ-UBND, thu hồi nhà đất 04 - đường 30/ 4; quyết định này không giao cho bà Hường. Mấy năm sau, bà Hường đột ngột nhận được Quyết định 1331/QĐ-UBND ngày 4/3/2016 của Chủ tịch UBND quận Ninh Kiều cưỡng chế nhà đất.

Phân tích các quyết định này, Luật sư Phạm Hồng Du (Văn phòng luật sư Vạn Lý, Đoàn Luật sư TP Cần Thơ) cho rằng có nhiều điểm mơ hồ - “Thu hồi cơ sở nhà đất đây thuộc diện Nhà nước quản lý, hiện trạng đang cho thuê sử dụng mua bán không đúng quy định pháp luật”. Quyết định không nêu rõ diện tích và vị trí (số thửa, bản đồ), trong khi tại đây có phần nhà đất bà Hường đang sử dụng và phần đã trả Nhà nước, theo luật sư Du, không có căn cứ để Quận Ninh Kiều thu hồi nhà đất bà Hường đang sử dụng.

Hơn nữa, quyết định của UBND TP Cần Thơ chỉ “Giao UBND quận Ninh Kiều thông báo cho người sử dụng sắp xếp di dời để bàn giao cơ sở nhà đất nêu trên cho Nhà nước quản lý đúng theo quy định”. Luật sư Du khẳng định, quyết định của Thành phố không giao hoặc ủy quyền cho Quận ra quyết định cưỡng chế thu hồi nhà đất của bà Hường.

 

Sơ thẩm nhận định sai luật

Bà Hường khởi kiện, yêu cầu Tòa án nhân dân (TAND) TP Cần Thơ hủy Quyết định 1331/QĐ-UBND của Chủ tịch UBND quận Ninh Kiều cưỡng chế thu hồi nhà đất của bà. Ngày 2/8/2017, TAND TP Cần Thơ xử sơ thẩm, bác yêu cầu đó.

 

Bản án sơ thẩm số 18/2017/HC-ST ngày 2/8/2017 của TAND TP Cần Thơ nhận định: “Chủ tịch UBND TP Cần Thơ ban hành Quyết định 1687/QĐ-UBND ngày 14/6/2010 thu hồi phần đất bà Hường đang sử dụng, là đúng thẩm quyền theo quy định tại Điểm a, Khoản 4, Điều 10, Nghị định 137/2006/NĐ-CP ngày 14/11/2006”.

Luật sư Du cho rằng nhận định của bản án sơ thẩm sai luật, bởi: “Điều 10, Nghị định 137/2006/NĐ-CP ngày 14/11/2006 đã bị bãi bỏ bởi Điểm c, Khoản 3, Điều 65, Nghị định 52/2009/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều luật quản lý, sử dụng tài sản nhà nước (có hiệu lực từ 20/7/2009). Theo quy định mới này, Chủ tịch UBND cấp tỉnh không có thẩm quyền thu hồi tài sản nhà nước”.

Cũng bản án sơ thẩm nhận định về quyết định cưỡng chế của UBND quận Ninh Kiều: “Chủ tịch UBND quận Ninh Kiều ban hành Quyết định số 1331 để cưỡng chế thu hồi cơ sở nhà đất mà hộ bà Phan Thị Kim Hường là có căn cứ theo quy định tại Điều 71, Luật Đất đai năm 2013”. Nhận định này, theo Luật sư Du, cũng sai luật, bởi: “Điều 71, Luật Đất đai năm 2013 quy định về thu hồi đất (gồm thu hồi đất vì mục đích an ninh quốc phòng; để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng; do vi phạm pháp luật về đất đai; do chấm dứt việc sử dụng đất theo pháp luật, tự nguyện trả lại đất, có nguy cơ đe dọa tính mạng con người). Khoản 3 Điều 71 Luật Đất đai năm 2013 cũng không có quy định Chủ tịch UBND cấp huyện có thẩm quyền ban hành quyết định cưỡng chế thu hồi tài sản nhà nước là cơ sở nhà đất. Theo Nghị định 52/2009/NĐ-CP, Chủ tịch UBND quận có thẩm quyền thu hồi nhà đất là tài sản nhà nước nhưng phải đúng trình tự quy định”.

Trình tự theo quy định hiện hành là: Các quyết định thu hồi đất, phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư phải giao cho bà Hường và niêm yết công khai tại trụ sở UBND cấp xã, địa điểm sinh hoạt chung của khu dân cư nơi có đất bị thu hồi - “Xin lưu ý, căn nhà ở đây do gia đình bà Hường xây dựng chứ không phải tài sản nhà nước nên thu hồi càng phải rõ ràng. Tóm lại, các quyết định của chính quyền trong trường hợp này được ban hành trái thẩm quyền, trình tự thủ tục và nội dung trái pháp luật. Bản án sơ thẩm nhận định rằng các quyết định là đúng và công nhận thì cũng sai luật”, Luật sư Du nhận xét.

 

          Phiên tòa phúc thẩm chóng vánh

Bà Hường kháng cáo toàn bộ bản án sơ thẩm. Ngày 28/6/2018, TAND Cấp cao tại TP Hồ Chí Minh xét xử phúc thẩm (tại trụ sở TAND TP Cần Thơ) bác kháng cáo của bà Hường, y án sơ thẩm.

Phiên tòa phúc thẩm đang gây thêm nhiều bức xúc. Hội đồng xét xử (HĐXX) triệu tập những người liên quan có mặt lúc 7h30 nhưng 12h40 mới khai mạc. Chủ tọa không tóm tắt bản kháng cáo, không cho nguyên đơn trình bày đầy đủ quan điểm. Chủ tọa hỏi bị đơn “Giữ nguyên quan điểm y án sơ thẩm phải không?”, được gật đầu và không thẩm vấn gì thêm. Sau đó, HĐXX nghị án khoảng 3 phút rồi tuyên án; phiên tòa kết thúc lúc 13h20.

Sau phiên phúc thẩm, luật sư của nguyên đơn bày tỏ: “Tôi trình bày quan điểm đề nghị hủy án sơ thẩm, luôn bị Chủ tọa yêu cầu ngắn gọn. Thấy phát biểu không được lắng nghe, tôi đề nghị cho thân chủ cung cấp tài liệu chứng cứ để làm rõ quan điểm kháng cáo, cũng không được xem xét”. Cùng đó, đại diện theo ủy quyền của bà Hường tại Tòa là em ruột Phan Thị Kim Huệ bức xúc: “Chúng tôi rất thất vọng với phiên tòa phúc thẩm, vì không nghiêm túc, không tôn trọng chúng tôi. Phiên tòa xét xử vội vàng, không cho chúng tôi tranh luận, làm việc qua quýt rồi vào nghị án. Trong khi đó đây là cơ sở buôn bán, sinh sống 30 năm qua của 4 chị em chúng tôi. Nếu cưỡng chế thu hồi không theo luật thì chúng tôi hết đường sống. Vì thế rất mong giám đốc thẩm xem xét lại vụ kiện để cứu vớt chúng tôi”.

Thanh Thúy

Copyright © 2014 Hội Luật gia Việt Nam

Viện Nghiên cứu Pháp luật và Kinh tế ASEAN

Tầng 3, Tòa tháp Ngôi sao (Star Tower), đường Dương Đình Nghệ, phường Yên Hòa, quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội

Email: vienaseanvn@gmail.com * Điện thoại: 04 62634949

Powered by NetLink Tech