Kết nối trí tuệ vì sự phát triển bền vững * Connecting Think - Tank for sustainable development

Tiếp chuyện “Kênh thủy lợi bị bức tử - Vẫn chuyện thả gà ra đuổi và tiêu tiền chùa” .... Cần giải pháp tổng thể, lâu dài !!!

Pháp luật & Phát triển (số 5+6/2017, bài “Kênh thủy lợi bị bức tử - Vẫn chuyện thả gà ra đuổi và tiêu tiền chùa”) đã nêu trường hợp 51 hộ dân xã Phú Túc, huyện Phú Xuyên (Hà Nội) hưởng ứng chủ trương của lãnh đạo Xã, đến dựng nhà bên kênh (mương) thủy lợi

 

                  Hệ quả “tiền hậu bất nhất”

51 hộ này được khuyến khích làm nhà, kinh doanh ven kênh thủy lợi tuyến đường liên xã Phú Túc - Hoàng Long; đóng đủ phí, thuế kinh doanh, lệ phí chuyển nhượng. Gần 30 năm không ai tranh chấp, nhắc nhở, xử phạt gì. Bỗng tháng 5/2016, UBND xã lập biên bản “vi phạm lòng mương thủy lợi” và ra lệnh di dời. Ngày 5/6/2017, UBND xã ra Thông báo 97/TB-UBND, giải thích đây là “thực hiện chỉ đạo của Thường trực Huyện ủy và UBND Huyện” yêu cầu Xã xử lý dứt điểm”. Ngày 8/7/2017, UBND Xã ra Quyết định 72/QĐ-UBND giải quyết khiếu nại lần đầu, giữ nguyên nội dung Thông báo 97/TB-UBND. Quá trình khiếu nại, người dân nhận tiếp Quyết định 275/QĐ-UBND ngày 8/2/2018, UBND huyện Phú Xuyên giải quyết khiếu nại lần 2.

Xã và Huyện đều không phủ nhận, các hộ này được khuyến khích làm nhà ở, kinh doanh tại đây, tạo nguồn thu quan trọng cho Xã. Khu dân cư chừng ấy năm tồn tại đương nhiên Huyện đồng ý. Do đó các hộ này cho rằng thật bất công khi  gọi là “xây dựng trái phép”; rằng UBND Huyện và Xã “tiền hậu bất nhất”, không hài hòa lợi ích các bên.

 Quyết định 275/QĐ-UBND của Huyện thậm chí yêu cầu thực hiện trước Tết Mậu Tuất. Quá bức xúc, các hộ này đành gửi đơn đến Tòa án Nhân dân (TAND) TP Hà Nội, đề nghị xem xét, tuyên hủy các Quyết định, Thông báo “bất công”; đồng thời yêu cầu UBND Huyện, Xã bồi thường danh dự do “bị vu cáo vi phạm trật tự xây dựng” năm 2014-2015.

TAND Thành phố đã thụ lý đơn khởi kiện, đang tập hợp thông tin liên quan. Bỗng ngày 13/8/2018 UBND huyện Phú Xuyên ra văn bản bắt buộc di dời mà không có phương án hỗ trợ. Trước nhất, ông Trần Văn Tiên (trong số đại diện 51 hộ khiếu nại) được giao Quyết định 1901/QĐ-KPHQ, “Áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả do hành vi vi phạm hành chính gây ra. Buộc (phải) tháo dỡ công trình xây dựng trái phép ra khỏi vị trí vi phạm, khôi phục tình trạng ban đầu. Nếu quá 10 ngày không chấp hành sẽ bị cưỡng chế…”. Tiếp đó, các hộ còn lại được giao Quyết định tương tự, từ số 1890 đến 1939/QĐ-KPHQ.

Các chuyên gia pháp luật theo dõi vụ này nhận xét, đây là những “cái sai tiếp cái sai” của Huyện và Xã. Gặp lãnh đạo xã từ năm 1989 đến 2015, chúng tôi thấy tất cả đều thừa nhận thực tế 51 hộ trình bày, đồng thời cho biết: Lãnh đạo xã còn hướng dẫn làm nhà sao cho không cản dòng chảy kênh thủy lợi; hằng năm các hộ này đều nạp phí lòng kênh, phí chuyển nhượng nhà và đất khi có nhu cầu. Tổ an ninh dân cư xóm/phố Chợ do Xã lập, thường xuyên hoạt động tốt. Những đợt cấp đất giãn dân, các hộ ở sát kênh đều được coi “đã có nhà ở”, không được xem xét. Chỉ có một nét “gợn”: Năm 2014-2015-2016 một số hộ khác tự đến dựng lều quán tiếp giáp phố Chợ, tham gia kinh doanh buôn bán; nay Huyện và Xã muốn giải tỏa khu vực này để dùng việc khác, lại đánh đồng số ít kia với số đông đến đây từ năm 1989. Vì vậy 51 hộ này có lý khi cho rằng họ bị tước quyền về tải sản họ tạo dựng mấy chục năm liền.

 

                 “Lý cửa quyền” (?)

     Về việc UBND Huyện ban hành “Quyết định (13/8/2018) khắc phục hậu quả”, buộc 51 hộ phải dỡ nhà ở trong 10 ngày kể từ 14/8/2018 (UBND xã niêm yết tại hiên nhà 51 hộ dân và trụ sở xã), Luật sư Nguyễn Văn Ngọc (Đoàn luật sư Hà Nội) nhận xét: Quyết định như vậy không đúng tinh thần Luật Thủy lợi 2017, có biểu hiện vi phạm luật này; bởi Điều 48, về xử lý các công trình hiện có trong phạm vi bảo vệ công trình thủy lợi (CTTL), quy định: “1/- Công trình hiện có trong phạm vi bảo vệ CTTL không ảnh hưởng đến an toàn, năng lực phục vụ của CTTL được tiếp tục sử dụng, nhưng không được mở rộng quy mô hoặc thay đổi kết cấu. 2/- Công trình hiện có trong phạm vi bảo vệ CTTL ảnh hưởng đến an toàn năng lực phục vụ của CTTL phải thực hiện các giải pháp khắc phục; trường hợp không khắc phục được thì phải dỡ bỏ hoặc di dời.3/- UBND cấp tỉnh chỉ đạo UBND cấp huyện, xã và tổ chức, cá nhân khai thác CTTL xây dựng kế hoạch và thực hiện dỡ bỏ hoặc di dời theo quy định tại khoản 2 điều này”. Tuy nhiên, hiện chưa có văn bản nào UBND Thành phố cho rằng các ngôi nhà của này ảnh hưởng đến dòng chảy kênh thủy lợi... Từ năm 1989 đến nay chưa xảy sự cố nào tại đoạn kênh này. Mặt khác, UBND Huyện cho rằng “người bị hại là Xí nghiệp Khai thác công trình thủy lợi Phú Xuyên” là không đúng. Tại buổi đối thoại với dân ngày 12/ 9/2018 (Huyện tổ chức), đại diện Xí nghiệp cho biết: Xí nghiệp mới ký hợp đồng tiêu úng với Xã từ năm 2014, còn trước đó UBND Xã quản lý, sử dụng; năm 1989 lãnh đạo Xã vận động dân đến làm nhà tại đây. Thực tế này phù hợp Điều 23 Pháp lệnh 36/1994, về khai thác CTTL: "CTTL do tổ chức, cá nhân nào khai thác thì tổ chức, cá nhân đó chịu trách nhiệm trực tiếp bảo vệ. CTTL thuộc phạm vi địa phương nào thì UBND nơi đó chịu trách nhiệm tổ chức bảo vệ an toàn...”. Thực tế cho thấy UBND Xã thực hiện quản lý, sử dụng CTTL bằng cách cho các hộ này xây trụ cọc trên kênh, làm nhà ở, kinh doanh buôn bán, Xã thu phí đầy đủ. Từ đó càng cho thấy, nếu quy cho 51 hộ này “sai phạm hành chính” từ năm 1989 là không đúng. Do vậy, trên cơ sở Điều 48 - Luật Thủy lợi 2017, trường hợp này UBND Thành phố cần vào cuộc làm rõ trách nhiệm cá nhân trong việc UBND Huyện ra “quyết định khắc phục hậu quả” theo hướng buộc phải tháo dỡ nhà ở khi chưa có ý kiến UBND Thành phố.

 

                       Đối thoại là giải pháp tốt nhất

     TAND Thành phố đã thụ lý đơn kiện của công dân xã Phú Túc (huyện Phú Xuyên) Trần Văn Tiên đề nghị xem xét thu hồi, hủy Quyết định 275/QĐ-UBND ngày 8/2/2018 của UBND huyện Phú Xuyên; Quyết định 72/QĐ-UBND ngày 8/7/2017 và Thông báo 97/TB-UBND ngày 5/6/2017 của UBND xã Phú Túc.

     Đương kim lãnh đạo Xã thanh minh, “cũng bứt rứt lắm, nhưng lệnh trên phải thực hiện”. “Lệnh trên”, như thông báo của Huyện, là một đoạn trong một văn bản Thành ủy đôn đốc xử lý nhiều vi phạm hành chính trong toàn Thành phố, theo yêu cầu thực tế mới; nhưng giải pháp không thể như nhau và không áp dụng cho mọi lúc mọi nơi. Hỏi chuyện các hộ này, chúng tôi nêu quan điểm: Về lâu dài, để phù hợp yêu cầu phát triển, đường phải rộng thêm, lòng kênh phải thật thông thoáng, môi trường phải hoàn toàn sạch; di dời nhà ở ven kênh là giải pháp căn cơ. Không hộ nào phản đối, nhưng đều cần phương án công khai, tổng thể, trong đó quyền được hỗ trợ di dời và quyền có nhà ở đất ở phải được bảo đảm.

        Trước mắt, khi chưa có phương án tổng thể, nên chăng lãnh đạo Huyện và Xã lắng nghe lời khuyên của cựu lãnh đạo Xã: Để bảo đảm phát triển bền vững, Huyện và Xã cần lập dự án, bố trí đất giãn dân, định thời gian giải phóng mặt bằng, có phương án hỗ trợ theo đúng quy định Nhà nước. Trong khi chờ hoàn thành các việc đó, Huyện và Xã thực hiện đúng quy chế bắt buộc các hộ đang ở ven kênh phải bảo đảm dòng chảy, độ sạch kênh theo quy định chung. Theo đó mỗi cơ quan, đơn vị, cá nhân liên quan đều phải chịu trách nhiệm theo đúng chủ trương chính sách của Đảng và pháp luật Nhà nước.

                                                                                                                               Thành Văn

BOX:       

    51 hộ có đơn đề nghị UBND huyện Phú Xuyên:Hủy Quyết định 1901/QĐKPHQ 13/8/2018 đối với ông Trần Văn Tiên và các Quyết định tương tự với những hộ còn lại liên quan. Nếu có dự án nhằm làm thông thoáng lòng kênh thì Huyện, Xã giúp để 51 hộ này được đền bù, hỗ trợ về tài sản, tái định cư và có chỗ ở mới. Nếu kênh không còn tác dụng tiêu nước (vì một số đoạn đã bị lấp và bán) thì cấp chứng nhận quyền sử dụng đất ở, theo Nghị định 01/2017/NĐ-CP ngày 6/1/2017 của Chính phủ.

 *** Tạp chí pháp luật và phát triển số 9.10/2018

Copyright © 2014 Hội Luật gia Việt Nam

Viện Nghiên cứu Pháp luật và Kinh tế ASEAN

Tầng 3, Tòa tháp Ngôi sao (Star Tower), đường Dương Đình Nghệ, phường Yên Hòa, quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội

Email: vienaseanvn@gmail.com * Điện thoại: 04 62634949

Powered by NetLink Tech