Kết nối trí tuệ vì sự phát triển bền vững * Connecting Think - Tank for sustainable development

Từ chuyện lình xình mấy cuộc cổ phần hóa gần đây...!!!!

Thêm bài học thiếu quan tâm pháp luật..... Sự rút lui đột ngột của ông chủ Tổng Cty Vận tải thủy (VIVASO) trong thương vụ thâu tóm Hãng Phim truyện Việt Nam (VFS) không gây bất ngờ.

       

           

     Trường hợp này, những sai phạm về quy trình các bước tiến hành cổ phần hóa (CPH); chọn tổ chức tư vấn định giá doanh nghiệp và tư vấn CPH; quản lý, sử dụng và thực hiện các quy định của pháp luật về đất đai; quản lý tài sản, tiền vốn và hoạt động kinh doanh; việc xác định giá trị thương hiệu... đã được chỉ ra.

     Đã quá nhiều lần, mối ưu tư về việc doanh nghiệp tư nhân chỉ nhắm vào đất vàng khi tham gia các thương vụ CPH được cân lên đặt xuống. Số liệu về tổng tài sản nhà nước năm 2017 trị giá hơn 1,1 triệu tỷ đồng mà hơn 3/4 trong số đó nằm ở quyền sử dụng đất và nhà khiến cho băn khoăn nói trên càng trĩu nặng. Gánh nợ công đã tới 35 triệu đồng/người và dự kiến còn hơn nữa, không có chỗ cho sự lãng phí nào. Thất thoát “đất vàng” trong CPH phải được chặn đứng. Và giờ đây đã thấy một cánh cửa hy vọng.

     Sự chấn chỉnh liên tiếp được thực hiện, từ các thương vụ phức tạp như AVG thâu tóm MobiFone, vụ việc bán gọn cảng Quy Nhơn, và hiện tại là thương vụ chuyển nhượng cổ phần Hãng Phim truyện Việt Nam, thể hiện không còn cơ hội cho những khuất tất, gian dối, những cách đầu tư chụp giật. Rõ ràng Nhà nước khuyến khích mua cổ phần khi doanh nghiệp nhà nước thoái vốn; nhưng Nhà nước không chấp nhận ý đồ lách luật, biến tài sản công thành riêng như các trường hợp vừa bị chặn.

     Mọi dấu hiệu đều cho thấy không thể chấp nhận chuyện đã rồi. Cũng như quyết tâm xử lý cán bộ thoái hóa biến chất ngay cả khi họ đã về hưu, các cuộc mua bán có dấu hiệu sai phạm đã được thanh tra lại. Đây có lẽ chỉ là phần nổi; tảng băng chìm sẽ phải lộ diện. Sẽ không bị coi là quá lạc quan khi chờ ngàn vạn tỷ đồng trở lại đúng vị trí, để không còn sự bất công trong gánh nợ công hơn 90 triệu người Việt đang phải gánh.

      Quan trọng hơn nữa, những “án lệ” Mobi Fone, cảng Quy Nhơn hay Hãng Phim truyện Việt Nam sẽ cản bước những mưu đồ đen tối sắp tới. Đến hết năm 2017, tỷ lệ vốn nhà nước đã thực bán trong CPH và thoái vốn khoảng 7,5%, tính theo tổng số vốn nhà nước cuối năm 2016. Như vậy, nếu còn sai trái, khuất tất, tài sản nhà nước sẽ còn nhiều dư địa bị thâm hụt. Đương nhiên, tín hiệu sẽ không đủ mạnh khi không kèm theo các biện pháp, chế tài xử lý nghiêm những tổ chức, cá nhân liên quan. Về điều này vẫn có thể hi vọng.

     Dẫu vậy, viễn cảnh cũng không nhiều màu hồng như nhiều người tưởng tượng. Việc thống nhất về nguyên tắc, cách thức xử lý các thương vụ còn nhiều nghi vấn, tiếc thay vẫn chưa đi cùng những chỉ dẫn cụ thể. Không dễ lặp lại sự sửa sai “tự nguyện” (?) như cách AVG đã làm với MobiFone; do đó, một quy trình giải quyết những vụ việc tương tự cần phải tính đến. Vậy có thể hình dung thế nào?

    Có lẽ cần bắt đầu từ vướng mắc đang phải đối diện. Đối với trường hợp Hãng Phim truyện Việt Nam, dù nhà đầu tư đã tuyên bố rút vốn khỏi Hãng, các bước tiến hành CPH vẫn còn là dấu hỏi. Rõ ràng đây là bài toán khó, bởi lẽ một mặt phải định giá tài sản của doanh nghiệp ở mức thị trường; mặt khác thu được phần chênh lệch, vốn đã không được tính đúng tính đủ khi VIVASO mua cổ phần về cho ngân sách nhà nước. Nhà nước lại không thể đứng ra mua lại cổ phần đã được bán ra, điều sẽ được coi là trái nguyên tắc kinh tế thị trường, gây thêm cản trở, chần chừ trong quá trình trả lại cho tư nhân những lĩnh vực họ có thể kinh doanh thạo thuộc.

     Một giải pháp trung dung có thể đạt được, nếu một tổ chức đại diện cho Nhà nước, như Ủy ban Quản lý vốn, nhận lại phần vốn được bán lại, trả mức giá tương đương phần doanh nghiệp đã bỏ ra thâu tóm cổ phần. Sau đó Ủy ban tổ chức đấu giá công khai số cổ phần này cho các nhà đầu tư, với mức giá khởi điểm đã tính đúng tính đủ tài sản công theo thời giá thị trường.

         Rắc rối dưới một hình thức khác cũng xảy ra, nếu muốn xử lý tốt thương vụ Cảng Quy Nhơn. Thiệt thòi về định giá tài sản là có thật và đã được chỉ rõ; nhưng cũng không thể tước khỏi tay nhà đầu tư mới, tài sản họ đã mua được một cách công khai, được sự đồng tình của cơ quan quản lý nhà nước. Hơn nữa, sai phạm nếu chỉ thuộc về phần cơ quan quản lý, nhà đầu tư vẫn không có lỗi.

     Với tình huống này, một cuộc thỏa thuận sòng phẳng, minh bạch giữa các cơ quan quản lý và nhà đầu tư mới, trên tinh thần cầu thị, hai bên cùng có lợi, xem ra khả thi hơn cả. Hẳn rằng khi các khu đất, bến bãi, cầu tàu… thuộc quyền sở hữu của Cảng Quy Nhơn được liệt kê đầy đủ, nhà đầu tư sẽ chẳng thể giữ chặt túi tiền… ăn may.

     Tất nhiên cả hai cách tiếp cận đó đều trên tinh thần “dĩ hòa vi quý”. Bởi lẽ, dù công cuộc chống tham nhũng đang diễn ra quyết liệt, không có vùng cấm, việc mạnh tay xử lý các thương vụ CPH thiếu tính thị trường vẫn chưa có tiền lệ. Thế nhưng trong tương lai xa hơn, cây gậy Nhà nước sẽ gõ thẳng vào các sai phạm cả vô tình lẫn cố ý. Trách nhiệm người đứng đầu sẽ được xử lý nghiêm minh, và sẽ thành tấm gương cảnh báo đừng dẫm vết xe đổ.

                                                                                       Khánh Nguyên

BOX:

Dẫn Thông báo 1599/TB-TTCP ngày 19/9/2018 của Thanh tra Chính phủ, “Việc VFS  ký các hợp đồng cho thuê nhà, đất tại số 4 Thụy Khuê, Tây Hồ, Hà Nội; góp vốn liên doanh bằng quyền sử dụng đất và đồng ý cho đối tác (Công ty TNHH Xây dựng Thương mại và Du lịch Sài Gòn) quản lý điều hành hoạt động cho thuê văn phòng hoặc thuê các công ty, tổ chức chuyên nghiệp quản lý điều hành tại Số 6 - Thái Văn Lung, phường Bến Nghé, quận 1, TP Hồ Chí Minh là sai mục đích sử dụng, trái thẩm quyền quy định tại Điều 107, Điều 111 Luật Đất đai năm 2003 và Điều 170, Điều 175 Luật Đất đai năm 2013; bà Nguyễn Thị Hồng Ngát (phó chủ tịch thường trực Hội Điện ảnh VN, nguyên phó cục trưởng Điện ảnh) cho rằng Kết luận đã nêu được những thiếu sót, sai phạm của tiến trình CPH VFS thì cần phải hủy bỏ kết quả CPH đó và cơ quan có thẩm quyền cần tiếp tục kiểm tra, xử lý trách nhiệm những người liên quan, chứ không đơn thuần chỉ cho nhà đầu tư chiến lược rút vốn trước thời hạn.

Copyright © 2014 Hội Luật gia Việt Nam

Viện Nghiên cứu Pháp luật và Kinh tế ASEAN

Tầng 3, Tòa tháp Ngôi sao (Star Tower), đường Dương Đình Nghệ, phường Yên Hòa, quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội

Email: vienaseanvn@gmail.com * Điện thoại: 04 62634949

Powered by NetLink Tech